4 Μάη 1970: «Πώς γίνεται να το βάζεις στα πόδια όταν γνωρίζεις;»

κεντ2

Για τα 46 χρόνια από τον αιματοβαμμένο Μάη των ΗΠΑ και το τραγούδι «Four Dead in Ohio» των Crosby, Stills, Nash and Young

Στις 4 Μαΐου του 1970, εθνοφρουροί περικυκλώνουν διαδηλωτές φοιτητές στην πανεπιστημιούπολη του Kent State University του Ohio. Η διαμαρτυρία ξεκίνησε ως απάντηση στις δηλώσεις τις 30 Απρίλη του προέδρου Νίξον ότι τα στρατεύματα των ΗΠΑ θα εισβάλουν στην Καμπότζη, κλιμακώνοντας έτσι τον πόλεμο στο Βιετνάμ. Η θανάσιμη σύγκρουση που ακολούθησε θα γίνει γνωστή ως η σφαγή του Kent State. Αυτή θα μπορούσε να είναι μια δημοσιογραφική εισαγωγή στο ιστορικό γεγονός. Αλλά κάπως έτσι ένα κίνημα γεννήθηκε και ένα τραγούδι απέκτησε ουσία ύπαρξης.

κεντ1

«Δεν γίνεται να είσαι άνθρωπος και να αδιαφορείς για αυτό» θα πει ο David Crosby. Ο Graham Nash θα προσθέσει: «Θέλουμε να κρατήσουμε ζωντανή την συνείδηση, στο νου όλων των φοιτητών, όχι μόνο στην Αμερική, μα και παγκόσμια. Να είναι άγρυπνοι και έτοιμοι να σηκωθούν και να γίνουν υπολογίσιμοι». Και ο τρίτος της παρέας, ο συνθέτης και στιχουργός, Neil Young θα δηλώσει γραπτώς πως είναι «ίσως το πιο σπουδαίο μάθημα που πήρα ποτέ μου σε ένα αμερικάνικο τόπο εκπαίδευσης» για να περιγράψει το έναυσμα για να γράψει το πασίγνωστο και οργισμένο του «Ohio».

κενττ4

Έκτοτε και μπρος σε όλους, αυτοί οι καλλιτέχνες πήραν τον ρόλο τους στα σοβαρά. Δεν πνίγηκαν σε αναφιλητά και συγχωρέσεις, σε ενοχές και φοβίες, σε συμβιβασμούς και υποχωρήσεις, σε σεντόνια δακρύβρεχτης τέχνης. Αντιθέτως στείλανε τις ηχογραφήσεις στην Atlantic Records, μαζί με ένα αντίγραφο του Συντάγματος των ΗΠΑ τρυπημένο από τέσσερις σφαίρες.

Γραμμένο ευθύς αμέσως μπρος από μια φωτογραφία που θυμίζει την δική μας μάνα του μαγιάτικου «Επιτάφιου» και ηχογραφημένο σε μια ώρα μα και σε απρόσβλητα στον χρόνο βινύλια, το τραγούδι θα αναρωτηθεί: «Τέσσερις νεκροί στο Ohio, πως μπορείς να το βάζεις στα πόδια λοιπόν, όταν γνωρίζεις;». Μπρος στην Ιστορία, την συνείδηση, την ανθρώπινη υπόσταση ηθική και πολιτική, η τέχνη αποφάσισε.

κεντ5

Αναφορά μάχης

Tόπος: Kent State University του Ohio

Χρόνος: 4ης Μάη του 1970

Εμπόλεμες πλευρές: 77 εθνοφρουροί ενάντια σε 2000 φοιτητές.

Απώλειες: 4 νεκροί και 9 σοβαρά τραυματισμένοι ή παράλυτοι φοιτητές.

Casus belli: Αντίσταση ενάντια στον πόλεμο

Λίγες μέρες μετά το ζεστό αίμα των αγωνιστών γεννά τα εξής αποτελέσματα: Ξεκινά η πρώτη πανεθνική φοιτητική απεργία στις ΗΠΑ με 4 εκατομμύρια φοιτητές και 175.000 καθηγητές να παίρνουν μέρος και 850 σχολές και πανεπιστήμια να βρίσκονται σε κατάληψη. 100 μουσεία κλείνουν αλληλέγγυα στο φοιτητικό κίνημα και 150 χιλιάδες φοιτητές περικυκλώνουν τον Λευκό Οίκο, τον Νίξον και τον Κίσινγκερ ενώ αυτοί φρουρούνται από τον στρατό. Ολόκληροι λόχοι, φορώντας μαύρα περιβραχιόνια ως ένδειξη πένθους, αρνούνται να πολεμήσουν στο Βιετνάμ και στην Καμπότζη. Γίνονται διαδηλώσεις και εκδηλώσεις σε 22 στρατιωτικές αμερικάνικες βάσεις. Σε δυο μήνες από το αιματοκύλισμα, οι Αμερικάνοι φεύγουν από την Καμπότζη και ο Νίξον γίνεται ο μοναδικός πρόεδρος στην ιστορία των ΗΠΑ που παραιτείται.

Το περιοδικό Business Week αναφέρει και προειδοποιεί πως «αυτή είναι μια επικίνδυνη κατάσταση που απειλεί το σύνολο της οικονομικής και κοινωνικής δομής του έθνους».

κεντ3

Σαράντα έξι χρόνια μετά ο Donald Trumb, θα ξεστομίσει στο ίδιο τόπο πως η απάντηση του σε όποιον αντιδρά θα είναι «Boom, boom, boom». Και σαφώς δεν είναι για γέλια. Κάπως έτσι, βλέπω την Πρωτομαγιά για άλλη μια φορά αιματοβαμμένη όπως στην Τουρκία, μα και την Πρωτομαγιά για άλλη μια φορά μαζική όπως στην Κούβα, την Πρωτομαγιά για άλλη μια φορά αντιστεκόμενη όπως στη γροθιά της Tess Asplund από την Στοκχόλμη μπρος στα φασιστικά ανδρείκελα.

κεντ6

Τρείς ιδιότητες. Αντίσταση, μαζικότητα, και μακελειό εν είδει δημοκρατίας.

Το 1970, οι τέσσερις νεκροί φοιτητές του Πανεπιστήμιου Kent State ενάντια στον πρόεδρο Νίξον, ενάντια στις οικονομικούς αφέντες και τα εντολοδόχα «μολυβένια στρατιωτάκια» της Εθνικής Φρουράς, ονομάστηκαν ατύχημα. Την 1η Μάη του 2016, ο φόνος από τα όργανα της εξουσίας, στην Κωνσταντινούπολη, και πάλι ατύχημα. Έτσι μαθαίνουμε πως ο άνθρωπος που αντιστέκεται είναι εν τέλει ατύχημα και ίσως κάποιοι να πάμε ικανοποιημένοι σπίτια μας, με το πτυχίο παρά πόδα. Πτυχίο αμνησίας, πτυχίο αδιαφορίας, πτυχίο ακρισίας, πτυχίο κοινωνικής υπνηλίας.

Μα «αυτό το καλοκαίρι ακούω τα τύμπανα» βγαίνει από τα ηχεία και το τραγούδι, μας ξυπνά.

κεντ11

Και να πως η τέχνη είναι μάθημα αφύπνισης γεννημένη στο δρόμο.

Ο Picasso, θα δηλώσει πως η τέχνη είναι «ένα εργαλείο πολέμου για να επιτίθεται αλλά και για να αμύνεται ενάντια στον εχθρό». Και είναι ο δάσκαλος της μιας πλευράς. Γλυκός, χαμογελαστός, πράος και ιδιοφυής. Δίχως βέργα και γραφείο. Από την άλλη, η εκπαίδευση στα εργαστήρια της εξουσίας.

Ο πρόεδρος Nixon που μνημονεύεται στο τραγούδι, μέσα στα τόσα πνευματώδη του φαίνεται να λέει μονίμως και διαπαντός:

«Ο κομμουνισμός δεν κοιμάται. Όπως πάντα, συνωμοτεί, δολοπλοκεί, εργάζεται, μάχεται». Ασχολίαστο ας μείνει. Μα το παγκόσμιο κυνήγι μαγισσών συνεχίζει. Το δικό του τούτο σχόλιο μετατράπηκε σε ενέργεια. Οι δολοφονημένοι μας την υπενθυμίζουν. Ο εχθρός δεν βρίσκεται «still in Saigon» μα και μέσα από τα σύνορα. Και αυτός είναι ο δάσκαλος της δεύτερης πλευράς. Και το ερώτημα κάπως έτσι, τέθηκε και περιμένει τους «μαθητές» να απαντήσουν. Το 2016, ποια τάξη θα διαλέξουμε;

κεντ10

Δέκα όλοι και όλοι οι στίχοι. Ήχος σκληρός, ωμός, στοχευμένος, μονολιθικός. Θα μπορούσε να είναι ένα δικό μας, του 1974 ή και του 2016, «τραγούδι της φωτιάς». Εν δυνάμει. Ο Neil Young, ένας Μάνος Λοϊζος. Που δίνουν (συν)αδελφικά τα χέρια και στέλνουν σινιάλο σε ανθρώπους και σε καλλιτέχνες διαπερνώντας και καταργώντας τα εθνικά σύνορα, διαπερνώντας και εγκλωβίζοντας τον χωροχρόνο, μπλοκάροντας την όπισθεν και φέρνοντάς μας, τους ανθρώπους όπου γης, με φόρα μπρος στην ημερήσια διάταξη και την ημερήσια ευθύνη. Γιατί μνήμη δεν σημαίνει να πασπατεύεις το παρελθόν. Μα να διεγείρεις το μέλλον. ΗΠΑ, Ελλάδα, Τουρκία. 1886, 1936, 1970, 2016. Οι αιτίες είναι οι ίδιες, το τραγούδι παραμένει το ίδιο, η οργή φλέγουσα «ζεσταίνει τα χέρια μας στη φωτιά» και μια νέα αναφορά μάχης θα λέει:

Τόπος: Παντού

Χρόνος: Κάθε μέρα

Εμπόλεμες πλευρές: Παρελθόν ενάντια στο μέλλον

Casus Belli: Ανατροπή

Αποτελέσματα: Θαυμάσια!

Στην μνήμη των τεσσάρων δολοφονημένων φοιτητών του Kent State University: Allison Krause, 19 χρονών, William Schroeder, 19 χρονών, Jeffrey Miller, 20 χρονών, Sandra Scheuer, 20 χρονών.

toperiodiko.gr