Καθιέρωση εισαγωγικών εξετάσεων στο Αθήνησι πανεπιστήμιον

300px-National_and_Kapodistrian_University_of_Athens_1910.jpg
Το πρώτο πανεπιστήμιο της χώρας το οποίο ιδρύθηκε το 1837 επί Οθωνικής Βασιλείας και ονομάστηκε «Οθώνειο», «Εθνικό» μετά το 1862 και «Εθνικό και Καποδιστριακό» μετά το 1911,  το εν Αθήνησι, όπως συχνά αναφέρεται,  υπήρξε το πρώτο πανεπιστήμιο της χώρας και πορεύτηκε παράλληλα με το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο το οποίο  ιδρύθηκε το 1836 ως «βασιλικό σχολείο των τεχνών» και ακολούθησε τη  δική του πορεία έως την ανωτατικοποίησή του το 1887 σε εκπαιδευτικό ίδρυμα  ισότιμο με το Πανεπιστήμιο Αθηνών.

 Tέσσερις σχολές λειτούργησαν πρωταρχικά. Η Νομική, η Θεολογική, η Ιατρική και η Φιλοσοφική η οποία περιελάμβανε το Φυσικό και Μαθηματικό τμήμα το οποίο διαχωρίζεται από τη Φιλοσοφική με ΒΔ της 3/6/1904.
Το πρώτο εξάμηνο λειτουργίας του πανεπιστημίου Αθηνών εισήχθησαν 52 φοιτητές με ένα ταχύ αυξανόμενο ρυθμό που φτάνει την περίοδο 1886-1887 τους 739 φοιτητές. Τη δε δεκαετία του 1920 έχουμε την μεγαλύτερη αύξηση φοιτητών και φοιτητριών, ώστε, σύμφωνα με τον πρύτανη Κ. Ζέγγελη, το Αθήνησι να αναδεικνύεται το πολυπληθέστερο πανεπιστήμιο της Ευρώπης  μετά από εκείνο του Παρισίου (πρυτανικοί λόγοι 1924-1925, 31).
images (48)
Το φαινόμενο έχει ευρωπαϊκές διαστάσεις, όσον όμως αφορά την Ελλάδα φαίνεται ότι στην αλματώδη αύξηση των εγγραφών παίζει ρόλο η αύξηση των γυμνασίων και του σχολικού δικτύου στην ενδοχώρα  εξ αιτίας και της διεύρυνσης των ελληνικών συνόρων.  Ένας  επιπλέον λόγος είναι η παροχή πρόσθετων ευεργετημάτων στους στρατεύσιμους  φοιτητές, στην εγγραφή προσφύγων και στην εγγραφή γυναικών .
Το γεγονός της αύξησης προκάλεσε αντιδράσεις του ιδίου του εκπαιδευτικού ιδρύματος. Αν και από τα μέσα του 19ου αιώνα, γύρω στο 1860, είχαν αρχίσει φωνές για περιορισμό των φοιτητών και αναβάθμιση των πανεπιστημιακών σπουδών, στις απαιτήσεις αυτές πρέπει να συμπεριληφθούν: η ανησυχία της ριζοσπαστικοποίησης του φοιτητικού κινήματος, που εκφράστηκε και με την συμμετοχή  και συμβολή των φοιτητών στην έξωση του Όθωνα και η αντίληψη μέρους  της πολιτείας και της κοινωνίας  για την ανάγκη της δημιουργίας ταξικής εκπαίδευσης.
Ο τρόπος να επιτευχθεί αυτό ήταν  με τις εξετάσεις και τα δίδακτρα.  
suntagma-ths-elladas-17-noembriou-1864
Αν και το Σύνταγμα του 1864 (αρθρο 10) όριζε ότι η ανωτάτη εκπαίδευση λειτουργεί με δαπάνη του κράτους, υπάρχουν εισπράξεις από εξέταστρα και ασκήσεις (εκπαιδευτικά τέλη) και το 1892 έχουμε την επιβολή διδάκτρων, στο πλαίσιο της δημοσιονομικής πολιτικής του Χαριλάου Τρικούπη, αλλά με στόχο την μείωση του αριθμού των φοιτητών από τα χαμηλότερα οικονομικά στρώματα. Ουσιαστικά με τον Κανονισμό λειτουργίας του Πανεπιστημίου του 1911 επιβάλλονται συστηματικά δίδακτρα τα οποία ουσιαστικά καταργούνται το 1963.
Καθιέρωση των εισαγωγικών εξετάσεων
 Από τα πρώτα χρόνια της λειτουργίας του και για τα επόμενα 80 χρόνια το πανεπιστήμιο δεχόταν αποφοίτους γυμνασίου με ελεύθερη πρόσβαση δίχως τη βάσανο των εισαγωγικών εξετάσεων. Εισαγωγικές εξετάσεις είχαν θεσπιστεί από το 1887 μόνο στη Σχολή Βιομηχανικών Τεχνών στου Πολυτεχνείο. Η αύξηση όμως της εγγραφής νέων φοιτητών στο πανεπιστήμιο, αποτέλεσε ένα από τα κύρια επιχειρήματα για την θέσπιση εισαγωγικών εξετάσεων.
iii
Πρώτος ο Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή (και όχι Καραθεοδωρής) ο κορυφαίος έλληνας μαθηματικός, σε υπόμνημα  που κατέθεσε το 1919 για τη δημιουργία του (βραχύβιου) Ιωνικού πανεπιστημίου (1919-1922) στη Σμύρνη, τη δημιουργία του οποίου ανέθεσε ο Ελ Βενιζέλος, προέβλεπε καθιέρωση εισαγωγικών εξετάσεων.
Τελικά οι εισαγωγικές εξετάσεις καθιερώθηκαν με τον οργανισμό του 1922  και διεξάγονταν από επιτροπή πανεπιστημιακών καθηγητών σε κάθε σχολή.
Το μέτρο εφαρμόστηκε για πρώτη φορά το 1924-1925 για το Χημικό Τμήμα και το 1926-1927 για όλο το πανεπιστήμιο. Το 1926-1927 έδωσαν εξετάσεις 1892 υποψήφιοι (άνδρες και γυναίκες) και απορρίφθηκαν 224 (Πρυτανικοί λόγοι 1926-1927, 41)
Όμως παρ΄ όλα αυτά εισήχθηκαν 2000 φοιτητές και των δυο φύλων που σημαίνει ότι υπήρχαν τρόποι, λόγω προφανώς ευεργετημάτων τα οποία διατηρήθηκαν, που έδιναν την ευκαιρία για εισαγωγή άνευ εξετάσεων στο πανεπιστήμιο το οποίο αποκτούσε έτσι  τη δυνατότητα να επιλέξει το ίδιο τους φοιτητές του. Με τις εισαγωγικές θεσμοθετούνται για πρώτη φορά φραγμοί στο εκπαιδευτικό σύστημα, συνδεδεμένοι με την απόδοση των υποψηφίων.
Το 1930, ο Ελ. Βενιζέλος συγκρότησε  δεύτερη επιτροπή  υπό τον Δημήτριο Παππούλια καθηγητή Αστικού Δικαίου της Νομικής Σχολής και τον Κων. Καραθεοδωρή καθώς και τους γενικούς γραμματείς του υπουργείου και του πανεπιστημίου στους οποίους ανατέθηκε η μελέτη για νέο κανονισμό του πανεπιστημίου
images (61)
Ο Καραθεοδωρή δημοσίευσε έκθεση (Καραθεοδωρή 1930)  στην οποία ασκούσε  έντονη κριτική στην υπάρχουσα κατάσταση στο Πανεπιστήμιο παρά το γεγονός ότι οι εξετάσεις με την πάροδο των ετών, εγίνοντο αυστηρότερες, με αποτέλεσμα να μειωθεί ο αριθμός των εισακτέων φοιτητών και φοιτητριών.
Ο Καραθεοδωρή υποστήριζε δε μετ’ επιτάσεως ότι ένα από τα μεγαλύτερα  προβλήματα του Πανεπιστημίου ήταν ο μεγάλος αριθμός των φοιτητών ο οποίος θα έπρεπε να μειωθεί περαιτέρω με τη διενέργεια αυστηρότατων εξετάσεων.
Ο Κων. Καραθεοδωρή διορίστηκε και κυβερνητικός επίτροπος στα Πανεπιστήμια Αθηνών και Θεσσαλονίκης από τον Οκτώβριο 1931 μέχρι το καλοκαίρι του 1932, οπότε και επέστρεψε στη Γερμανία
130915-karatheodori-2
 Το υπουργείο Παιδείας αποφάσισε περαιτέρω μείωση εισακτέων και έτσι επιβλήθηκε στη δεκαετία του 1930 το μέτρο του numerous clausus, του περιορισμένου δηλαδή αριθμού φοιτητών και φοιτητριών, τον αριθμό των οποίων θα ενέκρινε το ίδιο το υπουργείο.
Ο νόμος εφαρμόστηκε αρχικά το ακαδημαϊκό έτος  1930-1931 για τη Νομική και την Ιατρική (τις σχολές δηλαδή με τη  μεγαλύτερη ζήτηση) και για το Οδοντιατρικό Σχολείο. Γενικευμένα το μέτρο αυτό εφαρμόστηκε μόλις στο τέλος της δεκαετίας του 1930.