Πείνα στη Βενεζουέλα;Mιά ματιά παραπέρα !

Ισως έχετε δει πρωτοσέλιδα των εφημερίδων  σχετικά με τη Βενεζουέλα-τίτλους που αναφέρονται σε έλλειψη τροφίμων ταραχές,ανθρώπους που  τρώνε αδέσποτα ζώα για να επιβιώσουν,σε μια χώρα με λίγα λόγια που βρίσκεται στα πρόθυρα της λιμοκτονίας.

ven.jpg

Αυτές οι ιστορίες δεν έίναι μόνο ανησυχητικές αλλά προκαλούν  και απορία.Πρόκειται για την ίδια χώρα που αναγνωρίστηκε μόλις πρόσφατα το 2015 από τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAQ),ως η χώρα πού είχε σχεδόν εξαλλείψει την πείνα;

Πρόκειται για την ίδια χώρα πού αποτέλεσε το επίκεντρο των διεθνών  αντιπροσωπειών και μιάς εκτενούς κάλυψης εκ μέρους  των εναλλακτικών μέσων ενημέρωσης για το  «πείραμα διατροφικής αυτάρκειας» πού περιελάμβανε την αγροτική μεταρρύθμιση,προγράμματα διανομής τροφίμων και την άμεση  συμμετοχή των πολιτών στο διατροφικό σύστημα;Τι συμβαίνει πραγματικά;

 Υπάρχει μια αμφιλεγόμενη ιστορία πίσω  από τα τρέχοντα πρωτοσέλιδα σχετικά με τη Βενεζουέλα.Είναι μία δύσκολγη στιγμή για τη μέση εργατική τάξη της χώρας καθώς προκειμένου να θρέψει τις οικογένειες της έχει να αντιμετωπίσει τεράστιες ουρές στο μανάβικο,την έλλειψη βασικών αγαθών /τροφίμων  και διογκωμένες τιμές

 Δεν υπάρχει όμως γενική έλειψη τροφίμων,τα τρόφιμα είναι σε αφθονία αλλά με τη διανομή παρεμποδίζεται .

Κατά την έναρξη της Μπολιβαριανής Επανάστασης το 1999 και με περισσότερο από το  μισό του πληθυσμού να αντιμετωπίζει πείνα και  φτώχεια,τόσο η κυβέρνηση όσο  και οι πολίτες αναγνώρισαν την παραγωγή τροφίμων και την τροφοδότηση ως στρατηγικής σημασίας προτεραιότητες για τις οποίες   έχουν γίνει σημαντικά βήματα από τότε,Στον τομέα της παραγωγής, το κράτος  έχει επανεπενδύσει σημαντικά ποσά στον τομέα της γεωργίας,συμπεριλαμβανομένης και μιάς αγροτικής μεταρρύθμισης που σκοπό έχει να ανακατανείμει μεγάλες ιδιοκτησίες γής κα να υποστηρίξει μικρής και μεσαίας κλίμακας αγρότες και ψαράδες.Στόν τομέα της διανομής οι στρατηγικές  έχουν συμπεριλάβει αυξημένη διαθεσιμότητα στα βασικά είδη διατροφής σε επιδοτούμενες και ρυθμιζόμενες  τιμές και παροχή δωρεάν γευμάτων μέσω σχολείων κα εργασιακών προγραμμάτων,καθώς και χώρους σίτισης στις εγκαταστάσεις κοινοτήτων

 Οι προσπάθειες αυτές έχουν επιφέρει ιστορικά οφέλη στη διατροφική ασφάλεια, που αναγνωρίζονται και από το FAQ,αλλά πρόκειται περισσότερο για ξεχωριστά προγράμματα παρά για συστημικές στροφές.Γεγονός που σημαίνει  ότι ακόμη  και με μία αναζωογονημένη εγχώρια παραγωγή και έναν πληθυσμό καλύτερα επισιτισμένο,το ισχυρό μακροχρόνιο σύστημα εισαγωγής και διανομής τροφίμων της χώρας έχει παραμείνει σε μεγάλο βαθμό αναλλοίωτο.

Σήμερα, η προμήθεια τροφίμων και φαρμάκων της Βενεζουέλας ελέγχεται κυρίως από 20 εταιρείες,μία από αυτές  η Polar είναι υπεύθυνη για  οκτώ βασικά είδη που βρίσκονται στα ράφια τροφίμων της χώρας, σύμφωνα με τον υπουργό Γεωργίας ,Για παράδειγμα η Polar είναι υπέυθυνη  για το 62% της αγοράς που περιλαμβάνει προμαγειρεμένο αλεύρι καλαμποκιού για την κατασκευή arepas,πού αποτελούν  σημαντικό μέρος της διατροφής της Βενεζουέλα

 Ελλειψη έν μέσω αφθονίας

 Πρόκειται για αυτή ακριβώς την ιδιαιτερότητα  των ελλειπόντων αγαθών πού συχνά  παραβλέπεται  η διαστρεβλώνεται στις αναφορές των μέσων ενημέρωσης.Δέν υπάρχει  γενική έλλειψη τροφίμων και άλλων βασικών αγαθών Αυτό που λείπει από τα ράφια των σούπερ μάρκετ είναι κάποια συγκεκριμένα βασικά είδη,ένω άλλα βρίσκονται σε αφθονία.Υπάρχει έλλειψη γάλακτος,ενώ γαλακτοκομικά προϊόντα όπως το γιαούρτι και το τυρί είναι διαθέσιμα.Υπάρχει έλλειψη  από προμαγειρεμένο αλεύρι καλαμποκιού,ενώ άλλα προϊόντα όπως το κουάκερ είναι διαθέσιμα.Υπάρχει έλλειψη καφέ,ένα άλλο βασικό προϊόν της Βενεζουέλας,ενώ το τσάϊ,η ζεστή σοκολάτα και άλλα ζεστά ροφήματα αφθονούν

 Η πλοκή περιπλέκεται όταν κάποιος φεύγει από το σούπερ μάρκετ και βγαίνει στους δρόμους,Παρασκευάζεται καφές σε κάθε γωνία του δρόμου και σε κάθε καφενείο. Οι πάγκοι παρασκευής arepas με κάθε  είδους γέμιση βρίσκονται παντού

 Γιατί λοιπόν αυτά τα βασικά έιδη λείπουν από τα ράφια των σούπερ μάρκετ; Tα δύο πιο κοινά επιχειρήματα των εταιρειών διανομής είναι ότι

α) οι ρυθμιζόμενες τιμές πόυ καθορίζονται από την  κυβέρνηση για να διασφαλίσουν  την προσβασιμότητα σε αυτά είναι πολύ χαμηλές,αποτελώντας ένα κίνητρο για τους διανομείς

β) με την κατακόρυφη πτώση των τιμών του πετρελαίου,τα δολάρια δεν επαρκούν  για την εισαγωγή των αναγκαίων πρωτογενών υλικών.Οταν η Βενεζολάνα οικονομολόγος και καθηγήτρια στο πανεπιστήμιο Σιμόν Μπολιβάρ  Pasqualina Curcio έθεσε αυτούς τους ισχυρισμούς υπό αμφισβήτηση σε εκτεταμένη  έρευνα της για την τρέχουσα οικονομική κατάσταση της χώρας,εξήγαγε μερικά ενδιαφέροντα συμπεράσματα.

 1ον. Οι τιμές σε  πολλά από τα ελλείποντα είδη δεν έχουν ρυθμιστεί από το 2010 και ανάμεσα σε εκείνα που ρυθμίζονται η κυβέρνηση αύξησε αρκετές φορές πρόσφατα τις τιμές σε μια προσπάθεια να δοθούν κίνητρα στους διανομείς αλλά αυτό δεν οδήγησε σε άυξηση της διαθεσιμότητας

 2ον. Οι ελλείψεις άρχισαν να εντείνονται το 2013,πρίν πέσουν κατακόρυφα οι τιμές του πετρελαίου και ενώ τα δολάρια ήταν ακόμη άμεσα διαθέσιμα.Ακόμη και όταν οι τιμές του πετρελαίου μειώθηκαν και τα δολάρια έγιναν  λιγώτερο διαθέσιμα η κυβέρνηση συνέχισε να δίνει προτεραιότητα στα δολάρια για την εισαγωγή τροφίμων και σύμφωνα με δικούς της υπολογισμούς τα  επίπεδα παραγωγής των μεγάλων εταιρειών τροφίμων της Βενεζουέλας έμειναν σταθερά ή και αυξήθηκαν σε αυτό το διάστημα. Η Curcio εντόπισε επίσης ,μια συσχέτιση μεταξύ της ΄έντασης της έλλειψης τροφίμων και των σημαντικών πολιτικά στιγμών,όπως η προεκλογική περίοδος.Θα μπορούσαν λοιπόν οι ελλείψεις να κατασκευάζονται;

 Πολλοί ακτιβιστές της διατροφικής αυτάρκειας δεν βλέπουν ως τυχαίο το γεγονός ότι η Polar,η μεγαλύτερη εταιρεία τροφίμων της χώρας υπέυθυνη για την έλλειψη πολλών προϊόντων από τα ράφια,ανήκει σε ένα γνωστό μέλος της αντιπολίτευσης

 Πέρα από τις ψυχολογικές και οικονομικές επιπτώσεις των ελλείψεων, τις ουρές και τις  υψηλές τιμές ,ποιες είναι οι φυσικές επιπτώσεις ; Πώς επηρεάζονται τα επίπεδα της πείνας και της διατροφής;Αυτό που όντως ξέρουμε είναι ότι με βάση τα πιο πρόσφατα στατιστικά στοιχεία πρόσληψης τροφής που διατίθενται στο τέλος του 2015 οι Βενεζολάνοι κατανάλωναν έναν μέσο όρο ημερησίως 3.092 θερμίδων ο οποίος βρίσκεται πολύ πιο πάνω από  το FAQ πού δίνει ημερήσιο όριο 2.720 θερμίδες για την διατροφική ασφάλεια,αλλά πιο κάτω από το 2011, όταν κατά μέσο όρο η κατανάλωση βρισκόταν στις 3221 θερμίδες.

 Το συμπέρασμα;

Πράγματι ο κόσμος αυτή τη στιγμή στη Βενεζουέλα  αντιμετωπίζει μεγαλύτερες δυσκολίες .Η κατάσταση είναι σοβαρή και πρέπει να αντιμετωπιστεί επειγόντως.Βρίσκεται η Βενεζουέλα εν μέσω ανθρωπιστικής κρίσης;

 OXI!  Τουλάχιστο σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας της Βενεζουέλα,τις διεθνείς αρχές όπως ο FAQ και τις δικές μας διαπιστώσεις και πολυάριθμες συνεντεύξεις με φορείς κοινοτήτων και πολίτες.

 Γιατί,λοιπόν,αυτή  η ακραία διαστρέβλωση από τα ΜΜΕ;Ενώ τα μέσα μαζικής ενημέρωσης «ζωγραφίζουν» μια απελπιστική κατάσταση για τη χώρα,η ελεγχόμενη από την αντιπολίτευση εθνοσύνελευση ζητά την αποπομπή του προέδρου Μαδούρο και οι ΗΠΑ ζητούν να επεκτείνουν τις οικονομικές κυρώσεις.Και οι δύο χρησιμοποιούν  την «ανθρωπιστική κρίση»ως πρόσχημα και τα μέσα ενημέρωσης αντανακλούν αυτές τις αξιώσεις παρά την πολύ πιο περίπλοκη πραγματικότητα

 Ενώ η πείνα οπουδήποτε αλλού αξίζει μιάς υψηλού επιπέδου κάλυψης από τα μέσα ενημέρωσης,αναρωτιέται κανείς γιατί η Βενεζουέλα μια  χώρα η οποία σύμφωνα με τους δείκτες έχε κάνει σημαντική πρόοδο κατά της πείνας και της φτώχειας στοχοποιείται καθημερινά από μια αποτρόπαια μιντικακή κάλυψη που δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα.

 Επιπλέον,γιατί καλύπτονται οι προκλήσεις(αν και με διαστρεβλωμένο τρόπο) και όχι οι πολλές καινοτόμες και επιτυχημένες απαντήσεις που έχει δώσει η χώρα,από την έκρηξη της αστικής γεωργίας,την αγρο-οικολογική μετάβαση έως την πρωτοφανή οργάνωση των πολιτών γύρω από την παραγωγή τροφίμων και την πρόληψη;

 Οι απαντήσεις σε αυτό είναι πολλαπλές,σύνθετες και  υπόκεινται σε διαφορετικές διαστάσεις και ερμηνείες,αλλά ελπίζουμε ότι οι αναγνώστες πλέον έχουν  κινητοποιηθεί να αναζητήσουν περισσότερες πληροφορίες και να μη μείνουν  στην επιφάνεια  των τίτλων της τρέχουσας ειδησεογραφίας

 Christina Schiavoni-William Camacaro

Για το περιοδικό Chavez Vive