Προσωπικά Αντικείμενα Μεταναστών «Αγνώστων Στοιχείων» που Πνίγηκαν στον Έβρο

Γυαλιά μυωπίας, κομπολόγια, κινητά και κάρτες sim. Ο ιατροδικαστής Παύλος Παυλίδης έχει ταυτοποιήσει 200 νεκρούς μετανάστες από το 2000 έως σήμερα.

Ο καθηγητής Ιατροδικαστικής στο Νοσοκομείο της Αλεξανδρούπολης, Παύλος Παυλίδης, υπομένει τον τελευταίο καιρό μια γλυκόπικρη αναμονή.

Έχει υποβάλει προς δημοσίευση, στην έγκυρη διμηνιαία επιθεώρηση International Migration Journal του Διεθνούς Οργανισμού Μετανάστευσης (ΔΟΜ), την πρώτη ολοκληρωμένη μελέτη με θέμα τους θανάτους μεταναστών στον ποταμό Έβρο, στα ελληνο-τουρκικά σύνορα, από το 2000 έως σήμερα.

Τα τελευταία 17 χρόνια, από την πρώτη γραμμή του μεταναστευτικού, ο ίδιος καταγράφει αδιάκοπα τη μαύρη στατιστική των ανθρώπων, οι οποίοι προσπάθησαν με τραγικό αποτέλεσμα να διασχίσουν την τελευταία συνοριογραμμή πριν πατήσουν το πόδι τους σε ευρωπαϊκό έδαφος. Δεν είναι, όμως, μόνο αυτή η επίπονη διαδικασία. Στο Εργαστήριο Ιατροδικαστικών Επιστημών ο κ. Παυλίδης καλείται να ταυτοποιήσει τις σορούς των μεταναστών «αγνώστων στοιχείων» που ανασύρονται από το ποτάμι, πριν θαφτούν σε ένα χορταριασμένο νεκροταφείο στον Έβρο με μοναδική ένδειξη έναν αριθμό πρωτοκόλλου. Στη διαδικασία ταυτοποίησης, το πρώτο στοιχείο που έχει στα χέρια του είναι τα προσωπικά αντικείμενα των νεκρών.

Η μαύρη στατιστική

Ο καθηγητής Παυλίδης, μια λεπτή φιγούρα με άσπρη ποδιά, μας υποδέχτηκε στο γραφείο του στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Αλεξανδρούπολης.

pab
Ο καθηγητής Ιατροδικαστικής στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Αλεξανδρούπολης, Παύλος Παυλίδης.

Ανέσυρε από τη βιβλιοθήκη ένα αντίγραφο της μελέτης του, η οποία στηρίχτηκε στα δεδομένα που ταξινομεί συστηματικά επί χρόνια:

«Από το 2000 έως και το 2016, συνολικά 350 μετανάστες ανασύρθηκαν νεκροί από την ελληνική όχθη του ποταμού Έβρου. Δυστυχώς, δεν έχουμε επίσημα στοιχεία από την τουρκική πλευρά, όμως υπολογίζω ότι άλλοι τόσοι έχουν εντοπιστεί στην αντίπερα όχθη. Ο πυθμένας του ποταμού είναι λασπώδης κι έτσι επιπλέον πολλοί μετανάστες δεν εντοπίζονται ποτέ. Αυτό με κάνει να πιστεύω ότι από το 2000 μέχρι σήμερα, στον ποταμό Έβρο έχουν χάσει τη ζωή τους περισσότεροι από 1.000 άνθρωποι», σημειώνει ο κ. Παυλίδης.

Μια πιο προσεχτική ανάγνωση της μελέτης, αποτυπώνει τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του περάσματος. Από το 2000 έως και το 2010 η συντριπτική πλειονότητα των νεκρών είναι άνδρες (222 έναντι 18 γυναικών). Την επόμενη χρονιά, με το ξέσπασμα της κρίσης στη Συρία, αυξάνεται αισθητά και ο αριθμός των γυναικών, καθώς πλέον τον Έβρο διασχίζουν οικογένειες. Ένα άλλο ενδιαφέρον στοιχείο είναι τα αίτια των θανάτων. Ο πνιγμός και η υποθερμία είναι σταθερά οι βασικές αιτίες, ενώ μέχρι και το 2008 – χρονιά που ολοκληρώθηκε στη στρατιωτική ζώνη ο καθαρισμός των ναρκών κατά προσωπικού – καταγράφονται επίσης θάνατοι από εκρήξεις ναρκών (49 θύματα).

Η χειρότερη περίοδος ήταν η διετία 2010-11, με συνολικά 95 νεκρούς στο ποτάμι. Ο φράχτης του Έβρου χτίστηκε τον Φεβρουάριο του 2012, ωστόσο από τη μελέτη του καθηγητή Παυλίδη προκύπτει ότι οι ροές δεν ανακόπηκαν, απλώς μετατοπίστηκαν πιο νότια και φυσικά στο Αιγαίο. Έτσι, την πενταετία 2012-6, συνολικά 68 άνθρωποι ανασύρθηκαν νεκροί, πάντα στην ελληνική όχθη του Έβρου.

Τα προσωπικά αντικείμενα

Τον εντοπισμό των μεταναστών ακολουθεί η προσπάθεια ταυτοποίησης. Ο λασπώδης πυθμένας του Έβρου μπορεί να κρατήσει για μήνες τις σορούς, που όταν μετακινηθούν, συνήθως μετά από κάποια πλημμύρα, δεν είναι δυνατόν να ταυτοποιηθούν με απλή οπτική αναγνώριση. «Σε αυτήν την περίπτωση, τα προσωπικά αντικείμενα είναι το πρώτο στοιχείο για την ταυτοποίηση», εξηγεί ο ιατροδικαστής. Σηκώνεται από το γραφείο και ανοίγει το κιβώτιο στο οποίο φυλάσσονται σπαράγματα ανθρώπινων ιστοριών.

Μέσα σε νάιλον σακουλάκια, που φέρουν η καθεμιά ετικέτα με αριθμό πρωτοκόλλου, διακρίνουμε ένα αντρικό δαχτυλίδι με κόκκινη πέτρα, ένα σπορ ρολόι χειρός, ζευγάρια γυαλιών μυωπίας, ένα τσαλακωμένο απόκομμα χαρτιού με αριθμούς τηλεφώνων που μούλιασαν στο νερό και σβήστηκαν. Επίσης, μία κινέζικη συσκευή κινητού, δερμάτινες ζώνες που είχε δεμένες στη μέση – πιθανόν ως θρησκευτικό φυλαχτό – ένας Αφρικανός, ένα μενταγιόν, κι ακόμη πολλές φωτογραφίες διαβατηρίου, κολλημένες μεταξύ τους κι αλλοιωμένες από την υγρασία.

1494971241017-antikeimena

Καθένα από αυτά τα νάιλον σακουλάκια κρύβει μια ανθρώπινη ιστορία προσφυγιάς και μετανάστευσης.

Τα προσωπικά αντικείμενα είναι το πρώτο πράγμα που ζητούν να δουν οι συγγενείς των μεταναστών, όταν μετά από καιρό καταφθάνουν στην Αλεξανδρούπολη αναζητώντας τα ίχνη τους. Όσοι προσπαθούν να βρουν στοιχεία στην τουρκική πλευρά, εγκαταλείπουν χωρίς αποτέλεσμα. «Όλα αυτά τα χρόνια έχουν έρθει στο νεκροτομείο συγγενείς αγνοούμενων σχεδόν από ολόκληρο τον κόσμο. Δεν θα ξεχάσω τον θάνατο 23 ατόμων το ίδιο βράδυ, το 2003, οι οποίοι όλοι ταυτοποιήθηκαν. Τους συγγενείς ενός Κενυάτη, που κατοικούσαν στο Βέλγιο κι εμφανίστηκαν ένα πρωί στο Νοσοκομείο φορώντας παραδοσιακά αφρικάνικα ρούχα», λέει ο κ. Παυλίδης.

Το σλάιντ απαιτεί την χρήση JavaScript.

Η φωνή του ιατροδικαστή χαμηλώνει:

«Δεν θα ξεχάσω τη μέρα που ανατράπηκε μια βάρκα στο ποτάμι και χάθηκε στο νερό ένας πατέρας με τα δύο παιδιά του. Τους αναζητούσαν για μήνες ο παππούς της οικογένειας και η νύφη, που ήταν κι εκείνοι στην ίδια βάρκα, όμως δεν εντοπίστηκαν ούτε ταυτοποιήθηκαν ποτέ». Σε μια περίπτωση ο κ. Παυλίδης είχε στην κατοχή του την πιστωτική κάρτα και τα έγγραφα ενός Κινέζου που ακολούθησε –άγνωστο πώς– το πέρασμα στον Έβρο. Επικοινώνησε με τις αρχές στην ασιατική χώρα για να λάβει την απάντηση ότι υπάρχουν 13 εκατ. άνθρωποι με ακριβώς τα ίδια στοιχεία. Ακόμη και όταν βρίσκονται κινητά τηλέφωνα ή κάρτες sim στις τσάντες νεκρών, η ταυτοποίηση είναι πολλές φορές αδύνατη.

Τεστ DNA

Μετά το 2004 και την αναβάθμιση των εγκληματολογικών εργαστηρίων της Αστυνομίας, το νεκροτομείο στην Αλεξανδρούπολη κρατά δείγμα DNA από κάθε σορό. Ο αριθμός που διαβάζουμε πάνω στα νάιλον σακουλάκια είναι κοινός για τον ιατροδικαστή Παυλίδη στον Έβρο, την Αστυνομία και τα κεντρικά εργαστήρια της ΕΛ.ΑΣ. στην Αθήνα, όπου αποστέλλονται όλα τα δείγματα.

Η ταυτοποίηση με την παραπάνω μέθοδο ήταν τα πρώτα χρόνια εξαιρετικά δύσκολη.

συγγενείς στις χώρες καταγωγής των μεταναστών δεν έχουν συνήθως καλή πρόσβαση στις Αρχές, ενώ άλλες φορές προέρχονται από εμπόλεμες ζώνες. Έπειτα, προβλέπεται μία πολύ χρονοβόρα διαδικασία ώστε να ληφθεί δείγμα γενετικού υλικού, για παράδειγμα στο Αφγανιστάν και στη συνέχεια, μέσω πρεσβειών και άλλων υπηρεσιών, να φθάσει για σύγκριση στην Αλεξανδρούπολη. «Τις διαδικασίες επιτάχυνε πολύ η συνεργασία μας με την Υπηρεσία Αναζητήσεων του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού, ειδικά μετά το 2010. Με τον Ερυθρό Σταυρό ή την Ερυθρά Ημισέληνο, αντίστοιχα, οι συγγενείς είναι περισσότερο εξοικειωμένοι».

Από τους 350 νεκρούς τα τελευταία χρόνια στον Έβρο, έχουν ταυτοποιηθεί περίπου οι 200.

Το πρωτόκολλο προβλέπει ότι οι μη ταυτοποιημένοι νεκροί παραμένουν για τρεις μήνες στο Νοσοκομείο της Αλεξανδρούπολης, πριν θαφτούν στο μουσουλμανικό νεκροταφείο στο χωριό *Σιδηρώ πάνω από το Σουφλί – τα πρώτα χρόνια με έξοδα της Νομαρχίας Έβρου, τα επόμενα με έξοδα της Αστυνομίας και του Υπουργείου Δικαιοσύνης και σήμερα του Υπουργείου Υγείας. Σε πολλές περιπτώσεις η ταυτοποίηση έγινε μετά την ταφή, οπότε ζητήθηκε η εκταφή και μεταφορά των οστών πίσω στην πατρίδα των μεταναστών.

Ποιο είναι το δίδαγμα μιας εμπειρίας 17 ετών στην πρώτη και πιο μακάβρια γραμμή του μεταναστευτικού, ρωτάμε. «Κάθε νεκρός αξίζει τον σεβασμό, γιατί είναι ανυπεράσπιστος», λέει ο κ. Παυλίδης.

«Η ταυτοποίηση και η ταφή του είναι μια ηθική υποχρέωση. Κι έπειτα, για τους συγγενείς που μένουν πίσω, κλείνει μια πληγή».

VICE

Lefteria:

ebrow.jpg

*Σε ένα χωράφι, έξω από το χωριό Σιδερώ και σε μικρή απόσταση από το Σουφλί, θάβονται όσοι μετανάστες χάσουν τη ζωή τους στην προσπάθεια να περάσουν τα ελληνοτουρκικά σύνορα.

Μια πινακίδα γεμάτη σκάγια, πληροφορεί όποιον βρεθεί εκεί ότι αυτό το χωράφι είναι «Νεκροταφείο Λαθρομεταναστών».

Εμφανή είναι τα σημάδια της μπουλντόζας ενώ το μέγεθος των λάκκων αφήνει να εννοηθεί ότι στους τάφους μπορεί να βρίσκονται έως και δέκα πτώματα.

mouftis_Sidiro.jpg

Το γεγονός αποκαλύφθηκε από την έρευνα του διεθνικού δίκτυου Welcome to Europe για τον εντοπισμό του τάφου ενός μετανάστη που σκοτώθηκε στα σύνορα

Το Δίκτυο Welcome to Europe καταγγέλλει την πρακτική αυτή, αφού «αποτελεί κατάφωρη ασέβεια για τους νεκρούς και τους συγγενείς τους». «Πιστεύουμε ότι η πρακτική αυτή συνεχίζεται εδώ και χρόνια και ότι μεταξύ 150 και 200 άνθρωποι έχουν θαφτεί στον ομαδικό τάφο. Το γεγονός ότι η τοπική αρχή διέταξε την εκταφή του πτώματος και την ταφή του σύμφωνα με το μουσουλμανικό τελετουργικό, δεν αναιρεί ότι οι νεκροί μετανάστες έχουν ταφεί σε ομαδικό τάφο. Πρόκειται για κατάφωρη ασέβεια προς τους νεκρούς και ως προς τους συγγενείς τους. Επίσης, η εκταφή των νεκρών ώστε να θαφτούν με έναν αξιοπρεπή τρόπο δεν είναι πλέον εφικτή» 

«Η ύπαρξη αυτού του ομαδικού τάφου στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ επιβεβαιώνει την εικόνα της μόνιμης και διαρκούς ταπείνωσης και υποβάθμισης της ζωής των προσφύγων. Πρόκειται για την άσκηση συστηματικής βίας με σκοπό να σταματήσει τη διέλευση των συνόρων από τους πρόσφυγες και τους μετανάστες, μια βιαιότητα που οδηγεί στο θάνατο ακριβώς εκείνους που αναζητούν προστασία.

Ακόμα και μετά το θάνατό τους, οι άνθρωποι αυτοί παραμένουν άνθρωποι δεύτερης κατηγορίας οι οποίοι καθώς φαίνεται δεν αξίζουν μία ταφή που να αρμόζει στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Διαμαρτυρόμαστε για την αποτρόπαια μεταχείριση και την περιφρόνηση των προσφύγων και των μεταναστών, είτε βρίσκονται εν ζωή είτε έχουν πεθάνει»

από tvxs.gr

Advertisements