2 Ιούνη 1967-Η δολοφονία του Benno Ohnesorg

Ακριβώς πριν από πενήντα χρόνια, ο αριστερός φοιτητής και ακτιβιστής Μπέννο Όνεζοργκ δολοφονήθηκε από τη γερμανική αστυνομία, το βράδυ της Παρασκευής 2 Ιουνίου του 1967 στο τότε Δυτικό Βερολίνο.

Το γεγονός αυτό δεν το μνημονεύουν πολλοί σήμερα, μολονότι αποτέλεσε καμπή στο γερμανικό αντιαυταρχικό-διεκδικητικό κίνημα της δεκαετίας του ’60 και σηματοδότησε την έκρηξη του «γερμανικού Μάη«, ο οποίος προηγείται κατά τι του γαλλικού.

Συνοπτικά παραθέτω τα συμβάντα της 2ας Ιουνίου 1967:

Οι μεγάλες διαδηλώσεις με εκπαιδευτικά, κοινωνικά και οικονομικά αιτήματα, στις οποίες τον τόνο δίνει η αριστερή εξωκοινοβουλευτική αντιπολίτευση με κορυφαία την μαζικότατη μετωπική φοιτητική οργάνωση «Σοσιαλιστικός Γερμανικός Φοιτητικός Σύνδεσμος» (SDS), αποκτούν εκείνη την ημέρα έναν έντονο διεθνιστικό-αντιαυταρχικό χαρακτήρα.

Αφορμή ήταν η επίσκεψη του Σάχη της Περσίας στο Δυτικό Βερολίνο.

Ο σοσιαλδημοκράτης πρωθυπουργός του κρατιδίου, Χάινριχ Άλμπερτς, υποδέχτηκε τον αιματοβαμμένο Σάχη εν χορδαίς και οργάνοις. Μην ξεχνάμε ότι είναι η εποχή που η κρατική τρομοκρατία στο Ιράν βρίσκεται στο αποκορύφωμά της, εκατοντάδες αντιφρονούντες, ιδίως κομμουνιστές φοιτητές, δολοφονούνται ή βασανίζονται στα μπουντρούμια του Παχλεβί. Παρολαυτά, η σοσιαλδημοκρατική τοπική κυβέρνηση του Βερολίνου κάνει ό,τι μπορεί για να αισθανθεί ο Σάχης σαν στο σπίτι του.

Ένα από τα μέτρα που παίρνει είναι η τρομερή αστυνομική βία εναντίον των εκατοντάδων διαδηλωτών, οι οποίοι συγκεντρώνονται το πρωί της 2ης Ιουνίου έξω από το δημαρχείο του Βερολίνου, όπου γίνεται η επίσημη υποδοχή του Σάχη. Καθώς οι διαδηλωτές φωνάζουν εναντίον των βασανιστηρίων στο Ιράν, εμφανίζεται μία ομάδα περίπου 80 ατόμων, οι οποίοι δηλώνουν Ιρανοί που επιθυμούν να διαδηλώσουν υπέρ του Σάχη. Αργότερα θα αποκαλυφθεί ότι επρόκειτο για στελέχη της διαβόητης μυστικής αστυνομίας του Σάχη, της «Σαβάκ«. Οι 80 «αντιδιαδηλωτές» χτυπούν με βαναυσότητα το συγκεντρωμένο πλήθος, κακοποιούν φοιτητές και φοιτήτριες, παραδίδοντας πολλούς από αυτούς στη γερμανική αστυνομία, η οποία «ξεκουράζεται» και παρακολουθεί το έργο των μυστικών της Σαβάκ επί γερμανικού εδάφους.

Το πλήθος εξαγριώνεται.

18922050_1041890739277061_8196104110722163466_n

Οι διαδηλωτές αποφασίζουν να ξανασυγκεντρωθούν έξω από την Όπερα, όπου ο Σάχης και ο σοσιαλδημοκράτης πρωθυπουργός του Βερολίνου έχουν πάει να παρακολουθήσουν τον «Μαγεμένο Αυλό«.

Με την είσοδο του Σάχη η αστυνομία κυκλώνει το πλήθος. Εντελώς… συμπτωματικά, την ίδια ώρα επανεμφανίζονται οι «αγανακτισμένοι πολίτες» της Σαβάκ και ενώνονται με τη γερμανική αστυνομία. Ελάχιστα λεπτά αργότερα, κυκλοφορεί μία «φήμη» στις γραμμές των δυνάμεων καταστολής, ότι ένας αστυνομικός μαχαιρώθηκε από διαδηλωτές. Φήμη που είναι εντελώς ψεύτικη και αργότερα η ίδια η διεύθυνση της γερμανικής αστυνομίας θα την «καταγγείλει» ως «κατασκευασμένη«. Στο μεταξύ, έχει βρεθεί το πρόσχημα για να εξαπολυθεί μια άγρια καταδίωξη εναντίον των διαδηλωτών. Το ξύλο είναι αλύπητο.

Σε ένα αδιέξοδο της οδού με το δυσοίωνο όνομα «Κρούμε Στράσε» («Στραβός Δρόμος»), η αστυνομία θα αποκλείσει μία ομάδα φοιτητών διαδηλωτών.

Ένας από αυτούς είναι ο 26χρονος φοιτητής γερμανικής φιλολογίας Μπέννο Όνεζοργκ, ο οποίος ανήκε σε μία ομάδα αριστερών χριστιανών στα πλαίσια του «Σοσιαλιστικού Γερμανικού Φοιτητικού Συνδέσμου» και είχε έντονη δραστηριοποίηση στο αντιαυταρχικό κίνημα. Οι αστυνομικοί τον ακινητοποιούν και τον χτυπούν.

Ένας από τους αστυνομικούς, ο Καρλ-Χάιντς Κούραζ, βγάζει το υπηρεσιακό του περίστροφο και πυροβολεί τον Όνεζοργκ στο πίσω μέρος του κεφαλιού.

18767562_1041890635943738_7510392240839200641_n

Οι αστυνομικοί εξακολουθούν να χτυπούν τον Μπέννο Όνεζοργκ και μετά τον πυροβολισμό. Η φοιτήτρια Φρεντερίκε Ντόλινγκερ ουρλιάζει στους αστυνομικούς, «τι του κάνατε, τον σκοτώσατε», και μόνο τότε εκείνοι απομακρύνονται από το πεσμένο σώμα του Όνεζοργκ.

Ωστόσο, ένας γιατρός που βρισκόταν ανάμεσα στην ομάδα των διαδηλωτών της «Κρούμε Στράσε» και θέλησε να του προσφέρει βοήθεια, εμποδίζεται από έναν από τους παριστάμενους αστυνομικούς.

Όσα ακολουθούν έχουν έντονη τη σφραγίδα της συγκάλυψης:

Ο δολοφόνος Κούραζ θα φυγαδευτεί από τους συναδέλφους του πάνω στον πανικό των πρώτων δύο λεπτών μετά τον πυροβολισμό. Αργότερα, θα κατατεθεί στην εισαγγελία από δημοσιογράφο της «Νοτιογερμανικής Ραδιοφωνίας«, ο οποίος βρέθηκε στο σημείο της δολοφονίας ένα λεπτό μετά τον πυροβολισμό, μία μαγνητοταινία, όπου ακούγονται αστυνομικοί να φωνάζουν «Κούραζ, αμέσως πίσω, φύγε, δρόμο!«. Το ασθενοφόρο θα ειδοποιηθεί με καθυστέρηση από τους αστυνομικούς και θα μεταφέρει τον Όνεζοργκ στη βερολινέζικη κλινική του Μόαμπιτ μετά από αδικαιολόγητη καθυστέρηση 45 ολόκληρων λεπτών.

Είναι άγνωστο αν ο Όνεζοργκ φτάνει εκεί ζωντανός ή πεθαμένος.

Πάντως θα χειρουργηθεί στο κεφάλι και το σημείο του οστού απ’ όπου εισήλθε η σφαίρα στο κρανίο του Όνεζοργκ θα αφαιρεθεί και θα πεταχτεί, κατά παράβαση κάθε ιατροδικαστικής δεοντολογίας. Αργότερα, στη διάρκεια της δίκης, κανείς εμπειρογνώμων δεν θα είναι, φυσικά, σε θέση να πει από που ακριβώς τρύπησε το κρανίο του Όνεζοργκ το βλήμα των 7,65 χιλιοστών.

Επίσης, καμία σωστά οργανωμένη αυτοψία δεν διενεργήθηκε στο σημείο της δολοφονίας. Ο γεμιστήρας του όπλου του Κούραζ θα «αντικατασταθεί» και θα «εξαφανιστεί«, όλως τυχαίως λίγο πριν από την βαλλιστική εξέταση. Ο ίδιος ο Κούραζ θα πει αρχικά σε συνάδελφό του πως ο πυροβολισμός «του ξέφυγε«, ενώ κατόπιν θα ισχυριζόταν επί μήνες ότι ήταν προειδοποιητική βολή, επειδή «του επιτέθηκαν δώδεκα διαδηλωτές«, ισχυρισμός που ερχόταν σε σύγκρουση με όλες τις μαρτυρικές καταθέσεις.

18740631_1041890439277091_5052969340543427129_n

Ο χειρισμός των στοιχείων της υπόθεσης εκ μέρους του κρατικού μηχανισμού ήταν ήδη από τα πρώτα λεπτά τόσο προκλητικά αδιαφανής, ώστε ακόμη και η συντηρητική εφημερίδα «Φρανκφούρτερ Αλγκεμάινε» έγραφε για «συνωμοσία σιωπής«.

Χιλιάδες κόσμου, στην πλειονότητά τους φοιτητές, ακολουθούν τον Μπέννο Όνεζοργκ στην τελευταία του κατοικία. Δυναμικές διαδηλώσεις ξεσπούν σε όλη τη Δυτική Γερμανία. Η κατακραυγή θα υποχρεώσει τον αιματοβαμμένο σοσιαλδημοκράτη κυβερνήτη του Βερολίνου Άλμπερτς, τον υπουργό του των εσωτερικών Μπυς και τον γενικό αστυνομικό διευθυντή Ντύνζινγκ να παραιτηθούν τρεις μήνες μετά. Ωστόσο, τόσο η τοπική όσο και η ομοσπονδιακή κυβέρνηση της Δυτικής Γερμανίας ανέχτηκαν περαιτέρω τη συγκάλυψη και την ατιμωρησία.

Τελικά, στις δύο δίκες που έγιναν, ο δολοφόνος Κούραζ αθωώθηκε «λόγω αμφιβολιών«, μολονότι υπήρχαν πολλές αποδείξεις που θεμελίωναν την ενοχή του, παρά την αλλοίωση και εξαφάνιση βασικών στοιχείων της υπόθεσης.

Η άγρια δολοφονία του Όνεζοργκ επέδρασε καταλυτικά στο αριστερό κίνημα της Δυτικής Γερμανίας. Για όλες τις πτέρυγές του υπήρξε το σημείο «χωρίς επιστροφή«, όπως χαρακτηριστικά το έχουν διατυπώσει Γερμανοί ιστορικοί της περιόδου.

Νίκος Σκοπλάκης